Üniversitelere bedelli etkisi

2018’DE askerlik çağındaki birikmiş kişi sayısı 5 milyonu aşınca hükümet tarafından çıkartılan ‘bedelli askerlik’ ile buradaki yığılmanın önüne geçildi ve 633 bin 844 kişi 15’er bin lira ödeyerek 21 günlük askerlik programına başvurdu. Hayata geçirilmesi planlanan yeni askerlik modeli ile bedelli askerlik uygulaması bundan sonra daha kapsayıcı ve sürekli hale gelecek. Ancak bu durum üniversitelerin gelir kaynaklarında önemli bir daralmaya neden olacak. Şimdiye kadar buradaki yığılmalardan en büyük kazancı üniversiteler sağlıyordu. Özellikle vakıf üniversitelerinin 100 milyonlarca liralık bir gelir kalemi buradan geliyordu. Askere gitmesi gereken ancak iş veya başka gerekçelerle bunu ertelemek isteyen çok sayıda genç üniversitelerin açtığı yüksek lisans programlarına katılarak 3 yıla kadar bir süre kazanabiliyordu. Vakıf üniversitelerinde oratalama15 bin liradan, devlet üniversitelerinde ise 4-5 bin liradan başlayan programlara askere gitmemek için kayıt yaptıran gençlerin bedelli uygulaması ile artık böyle bir zorunluluğu kalmadı.

YÜZDE 60 DÜŞTÜ
Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsi verilerine göre 2018-2019 eğitim yılında güz dönemindeki yüksek lisans başvuruları bahar döneminde yüzde 60 azaldı. Geçen yıllarda enstitünün 50-60 kişilik kontenjanlarla açtığı programlara binlerce kişi başvuruda bulunuyordu. Vakıf üniversitelerindeki yetkililere göre aynı dönemde kendilerindeki azalma oranı en az yüzde 50.

Vakıf üniversitelerinin tezli ve tezsiz yüksek lisans programlarının yanında bir de uzaktan eğitim programları var. Ortalama program ücretleri 15 bin lira ile 40 bin lira arasında değişiyor. Her bir bölümün yaklaşık 25-30 kişiden başlayan kontenjanları bulunuyor. Devlet üniversitelerinin ise tezsiz yüksek lisans programları mevcut. Devlette kontenjanlar özele göre daha çok. Ancak fiyatların uygun olması nedeniyle devlet üniversitelerindeki programlara kontenjanların 100 katı başvuru gelebiliyor. Bu durumda diploma notu en yüksek olan adaylar programa girebildiği için diğerleri mecburen özel üniversitelere yönelmek zorunda kalıyor.

AĞIRLIK ERKEKLERDE
Yükseköğretim Kurulu (YÖK) istatistiklerine göre 2017-2018 döneminde lisans programlarına 337 bin erkek, 331 bin kadın öğrenci kayıt yaptırmış. Yeni kayıtlarda bir denge söz konusu ancak toplam öğrenci sayısına baktığımızda erkeklerde sayı 2.2 milyonu aşarken kadınlarda bu yaklaşık 1.9 milyon. Akademi çevrelerine göre buradaki yığılmanın asıl sebebi askerlik hizmeti ertelemek isteyen erkeklerin bilerek mezun olmaması.

20 KAT FARK VAR
Yine istatistiklere göre son yıllarda yüksek lisans programlarına kayıt olan öğrenci sayısında hızlı bir artış görünüyor. Son 3 yılda yüksek lisans öğrencisi sayısı 342 binden 452 bine çıkmış. Geçen yılın verilerine göre yüksek lisans programlarında yeni kayıtların büyük bölümü erkeklerden oluşuyor. 131 bin yeni kayıt öğrencisinin 90 bini erkek. Devlette bu 62 bine 31 bin şeklinde dağılmış. Vakıf üniversitelerinde ise 26 bine 10 bin şeklinde. Yine uzaktan eğitim programlarında 14 bin erkek öğrenci yeni kayıt oluştururken sadece bin 565 kadın öğrenci kaydı var. Vakıf üniversitelerinin uzaktan eğitim programlarına 8 bin 313 erkek kayıt yaptırırken kadın öğrenci sayısı sadece 531 yani neredeyse 20 kat.

DEVAM ZORUNLULUĞU YOK
HABERİN TAMAMINI OKUMAK İÇİN TIKLAYINIZ