Mustafa Kemal Atatürk'ün "Tarih, bu kongremizi şüphesiz ender ve büyük bir eser olarak kaydedecektir" sözleriyle hafızalara kazınan Erzurum Kongresi, 23 Temmuz-7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Vilâyât-ı Şarkiyye Müdâfaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti Erzurum Şubesi'nin kararı ile Kongre Binası'nda toplandı. Tarihi bina her gün yüzlerce ziyaretçiyi kabul ediyor.Millî Mücadele'nin kilit taşı olarak önemli kararların alındığı kongrenin toplandığı Erzurum Kongre Binası, hala o günün ruhunu yaşatıyor. Erzurum Valiliği, Kongre Binası ile ilgili yaptığı paylaşımda, "Erzurum Kongre Binası, 1864'de Sanasaryan Koleji olarak yapılmıştır. Cumhuriyet öncesinde bina satın alınarak devlete kazandırılmıştır. Bina 1924 sonlarında bir yangın geçirmiş ve ahşap kısım tamamen yanmıştır. Yangından sonra onarılan bina, Gazi İlkokulu olarak 1926'da hizmete açılmış, zaman içerisinde Yapı Sanat, Güzel Sanatlar Lisesi, Sosyal Bilimler Lisesi ve Fen Lisesi olarak varlığını devam ettirmiştir. Okulun bir salonu 1960'da Atatürk ve Erzurum Kongresi Müzesi olarak ziyarete açılmış, 2011-2013 yılları arasında TBMM Milli Saraylar Başkanlığı tarafından yapılan restorasyon sonrasında 2016 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığına (Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü) devredilmiştir. Günümüzde Kongre Binası Erzurum Resim Heykel Müzesi Müdürlüğü olarak hizmet vermektedir" dedi.Binanın Valilik koordinesinde Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğünce projelendirilip ihale edildiği belirtilen paylaşımda, daha sonra şöyle denildi:"05.07.2017 tarihinde ihale edilen proje, yaklaşık bir yıl sürmüş ve 2018 yılında tamamlanarak, Millî Mücadele'nin 100. yıl dönümü etkinliklerinde açılmıştır. Envanterinde 248 tablo, 47 hat, 11 özgün baskı, 6 heykel, 10 seramik olmak üzere 322 nadide eser barındıran müzede, Türkiye'de tek olan Esmaü'l-Hüsna koleksiyonu da yer almaktadır. Erzurum Kongre Müzesi, şehit ve gazi yakınları, öğretmen, öğrenci ile 65 yaş üzeri vatandaşlara ve MüzeKart sahiplerine kapılarını ücretsiz açıyor. Bina yıl içerisinde çeşitli etkinlik ve sergilere de ev sahipliği yapmaktadır."
İHA
İHA
