Bursa'nın su kaynaklarının satışa çıkarılmasına tepki

Bursa Su Kolektifi, Bursa Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından gerçekleştirilecek su kaynağı ihalelerine karşı çıkarak ihalelerin iptal edilmesini istedi. Kolektif adına açıklamayı okuyan Selma Eren, Bursa’nın su kaynaklarının şirketlere devredilmek istendiğini belirterek, satış gelirinin 1 milyar lirayı aşmasının hedeflendiğini ifade etti.

21 SU KAYNAĞI İHALEDE

Bursa Su Kolektifi tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Nilüfer Çayı’nı içinde hiçbir canlı yaşayamayacak düzeyde kirletilmesine izin verenler, şimdi de en temiz suyu Uludağ’ın zirvesinden şirketlere vermeye hazırlanıyor. Bursa tarihinde görülmeyen düzeyde susuzluğu geçen yıl yaşadık. Sularımız kesildi, çeşmelerimiz akmadı, tarımsal sulamaya kısıtlamalar getirildi. Bunları sanki hiç yaşamamış gibi su, şirketlerin talanına terk ediliyor.

2026 yılında iklim krizi dünyayı dehşet sıcaklık, susuzluk ve orman yangınları ile sarsarken büyük şans eseri Anadolu coğrafyasında normal ve nemli iklimin etkisinde kaldı. Bu yıl da geçen yıl gibi kurak geçseydi yaşayacağımız trajedi çok büyük olacaktı. Bir yıl önce Bursa’da yaşadığımız kuraklığın yarattığı gelecek endişesi belleklerimizde tüm canlılığıyla dururken, Bursa’nın en temiz su varlıkları hızla su şirketlerine teslim edilmek isteniyor.

Bundan 8 ay önce Mart 2026’da yılda 1,5 milyon metreküp su, Uludağ Su adlı şirkete devreden ÇED dosyası, Çevre Bakanlığı onayı aldı. Buna karşı dava açıldı. Ancak bu durum, bütün su ihaleleri için ÇED süreci işletilecek ve davalar açılabilecek anlamı taşımıyor. ÇED Yönetmeliği’ne göre yalnızca yılda 300 bin metreküp ve daha büyük projeler için ÇED süreci yürütülüyor. Su gibi canlılığın temel varlığını gasp edecek daha küçük projelerinde Çevre Etki Değerlendirmesi aranmıyor. Bu da ÇED Yönetmeliği’nin çevreyi korumaktan ne kadar uzak olduğunu açıkça gösterir.

Daha birkaç gün önce 9 Kasım’da Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı, Uludağ’ın toplam yaklaşık 1 milyon metreküp/yıl su varlığını ihaleye çıkardı. Kestel, İnegöl, Osmangazi, Mustafakemalpaşa’da toplam 21 kaynak, yılda 300 bin metreküp altında ihaleye konu edildiği için bunlara ÇED süreci işletilmeyecek. İhaleyi alan şirket suyu hunharca doğadan koparıp ticari amaçlarına alet edecek.”

İHALELERİN YETKİSİ TARTIŞILIYOR

25 ve 26 Kasımda planlanan ihalelerdeki metreküp miktarı büyük bir yanılgı yaratıyor. Su hiçbir yerde yılın bütün zamanı aynı miktarda akmaz. Su varlıklarının debisi suyun en az olduğu Ağustos, Eylül aylarında belirlenir. Özellikle kış ve bahar mevsiminde suyun debisi Ağustos ayında belirlenen miktarın birkaç kat üstündedir. Bu ihaleyle şirketler yılda birkaç milyon metreküp suya sahip olabileceklerdir.

Bununla birlikte ihalede tuhaf bir durum daha var. İhaleyi neden Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı yapıyor? Oysa biz, 2024 yerel seçimlerinden hemen önce dönemin AKP’li Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından yaklaşık 110 bin metreküp/yıl debisine sahip 5 su kaynağının ihaleye çıkarıldığını biliyoruz.

Aldığımız duyumlar çok çarpıcıydı. Kanun gereği su kaynaklarının yönetimi ve ihaleleri Büyükşehir Belediyeleri tarafından yapılır. 2024 seçimlerinde işbaşına gelen Bozbey yönetiminin, su şirketlerinin satışlarıyla belediyeye bildirdikleri su kullanım miktarı arasında büyük farklar olduğunun anlaşılması üzerine şirketlere yönelik girişimde bulunduğunu öğrendik.

Bu girişimin hemen ertesinde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı, Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin yasal yetkisine aldırmadan su şirketlerinin denetim ve ihale yetkisini devraldığı ve belediyenin de buna karşı dava açtığı doğru mudur? Doğruysa aldığımız bu duyumlar, AKP hükümetinin şirketlerin aykırılıklarının engellenmesi yerine göz yumduğunu göstermesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Aydın Bozdoğan’da benzer ihaleyi Danıştay’ın iptal ettiği bilinmektedir.

SUYUN METREKÜPÜ 34 KURUŞ

İhale dosyalarından toplam 1 milyon metreküp/yıl su ihalesi karşılığında şirketlerden istenen tahmini bedeller toplamının 337 milyon 860 bin lira olduğu hesaplanıyor. Bu da AKP hükümetinin yarattığı ekonomik krizi haraç mezat devletin elinde ne varsa satarak kapattığını gözler önüne sermektedir.

Yaptığımız hesaplar çarpıcı bir gerçeği daha ortaya çıkardı. BUSKİ en uygun 1. kademe tarifesinde halka suyun metreküpünü yaklaşık 42 liraya satarken, ihalede şirketlere suyun metreküpünün 34 kuruşa satılacağı hesaplanmaktadır. Üstelik bu tutar şirketin bir yılda sahip olacağı resmî su miktarı üzerinden değil de ihale süreleri olan 5-7 yıla bölünerek hesaplandığında suyun metreküpünün 5 ile 7 kuruşa ihale edileceği hesaplanmaktadır.

İhale süresi de yanıltıcı olmasın. Biz su tahsislerinin sürekli yenilendiğini, şirketlerin suyu almaya devam ettiklerini ve hatta aynı bölgede yeni tahsisler, ihaleler yapıldığını biliyoruz.

EN FAZLA SU İNEGÖL’DE

İhale dosyalarına göre ilçelere göre yılda toplam İnegöl’de 350 bin, Kestel’de 315 bin, Osmangazi’de 220 bin, Mustafakemalpaşa’da 94 bin metreküp kaynak suyu ihale edilmek isteniyor.

Yüksek rakımlardan alınan bu sular alt rakımlarda dereleri, yeraltı suyunu oluşturan sulardır. Bu ihaleyle içme suyu barajları ve sulama göletlerinde su varlıklarımızı kurutarak tarımı kıtlığa, halkı açlığa sürükleyecektir.

Bu kaynaklar Uludağ’ın zirvesine yakın 2100 ile 1300 metre yüksekliktedir. Kaynaklar bildiğimiz gibi toprağın üzerinde kendiliğinden çıkan su varlıkları değildir. Yerin metrelerce altında toprak kazarak çıkarılırlar. Yasa gereği bu kaynakların bir bölümünün doğaya bırakılması gerektiği halde bu yapılmaz.

Şirketler suyun tamamını borularla hortumlayarak kente yakın tesislerine indirirler. Uludağ’ı çevreleyen Milli Park ormanında 3-5 kilometre ağaç keserek boruları toprağın altına gömerler. Suyu şişeleyip yüzlerce kilometre uzaklara başka kentlere taşıyarak yoğun karbon ayak izi ve bolca atık yaratırlar.

AMBALAJLI SU UYARISI

Ambalajlı su daha sağlıklı su değildir. Ambalajdan mikroplastikler suya geçer. Ambalajlı su, depolama ve dağıtımı sırasında +4 derece zinciri kırılır. Güneş altında ya da derme çatma depolarda kimi zaman 40-45 dereceyi bulan sıcaklıkta bekletilirler.

Sıcaklık etkisiyle plastik şişelerden dioksin ve furan suya geçer. Dioksin bilinen en üst düzey kanser yapıcılar arasındadır. Ambalajlı sudan bedene giren dioksin dışarı atılamaz. Yağ dokuda birikir. Birikim arttıkça kanser yapma etkisi artar.

Şirketlerin kahverengi bandrolle sattığı ambalajlı sular kuyu sularıdır. Yeraltından çıkarılarak filtre edilir ve klor yerine ozon kullanarak rahatsız etmeyecek içim kalitesine ulaştırırlar.

Ambalajlı suların zararlı etkilerinden uzak olan çeşmeden akan su en sağlıklı sudur. Belediyeler de su şebeke sistemlerini klor yerine ozon kullanarak ve daha iyi filtrasyonla güvenli ve içilebilir duruma getirebilirler. Belediyelere devlet desteği ile yapılacak yatırımlarla halkın tamamına çok kaliteli su ulaştırılabilir.

YENİ OSB’LERE TEPKİ

Bursa’nın sahip olduğu 18 OSB’ye aldırmadan ve karşı çıkmamıza rağmen Nilüfer Badırga’da, Kestel Soğuksu’da ve Yenişehir’de yeni OSB’ler planlanmakta ve inşa edilmektedir. Bursa Ovası binlerce kaçak sanayi ticari tesisle yağmalanmasına göz yumulmaktadır.

Bunlar biz istemesek de Bursa nüfusunu hızla 5-10 milyona çıkarma potansiyeline sahiptir. Bu yıl bir yıl önceki gibi kurak geçseydi çeşmelerimizden uzun süre su akmayacak ve belki de su tankerlerle halka dağıtılmak zorunda kalacaktı.

İnsan kaynaklı iklim krizinin derinleşeceğini, susuzluk, kuraklık ve açlığa sürükleyebileceğini hepimiz tahmin ediyoruz. Tüm bu gerçekler göz önündeyken su varlıklarımızı şirketlere ihale etmek Bursa halkına ihanet olacaktır.

Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı, açtığı su ihalelerini derhal iptal etmelidir. Halen Uludağ suyunu pazarlayan su şirketlerinin kaynakları kapatılarak su kendi doğallığına bırakılmalıdır.