Gece körlüğüne ışık olan tedavi
Dünyada 45 milyon kişi kör, 300 milyon kişide ise göz hastalığına bağlı görme azlığı var. Erken tanı ve etkili tedaviyle dünyada milyonlarca kişinin tedavi edilebileceği öngörülüyor. Devrim niteliğindeki körlüğe karşı yeni umut olan 'Optogenetik' yani 'ışık geni' tedavisi ise umut veriyor
Dünyagöz Etiler Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Yusuf Durlu ile dünyada körlük nedenlerini ve tedavi yollarını konuştum. Doç. Dr. Durlu, görme keskinliğinin yüzde 5'in altında olmasının körlük olarak tanımlandığını söyledi.
MİLYONLARCA KİŞİ IŞIĞA KAVUŞABİLİR
Bakın, Doç. Dr. Durlu, dünyadaki rakamları nasıl açıkladı: 'Dünyada 45 milyon kişi kör. 300 milyon kişide ise göz hastalığına bağlı görme azlığı var. Ülkemizde ise 450 bin kişinin kör olduğu, 3 milyon kişide ise göz hastalığına bağlı görme azlığı olduğu varsayılıyor. 8 milyar nüfusu olan dünyada 2,2 milyar kişi de uzak ve yakın görme zorluğu yaşıyor. Az görme ise en çok gözün kırma gücü sorunlarından kaynaklanıyor. Erken tanı ve etkili tedavi yöntemleriyle milyonlarca kişinin tedavi edilebileceği öngörülüyor.' 30 BİN GECE KÖRLÜĞÜ HASTASI VAR En önemli körlük nedenin katarakt olduğunu belirten Doç. Dr. Durlu, 'Ardından diyabetik göz, glokom, sarı nokta ve kornea hastalıkları geliyor. Kalıtımla geçen retina hastalıklarından olan halk arasında tavuk karası olarak bilinen gece körlüğü (Retinitis pigmentosa) hastalığı ise nadir hastalıklar grubuna giriyor. Ülkemizde yaklaşık 30 bin civarında gece körlüğü hastası olduğu varsayılıyor' dedi.
DOKTORA GEÇ BAŞVURUYORLAR
Gece körlüğünün genetik bir hastalık olduğunu belirten Doç. Dr. Durlu, şunları anlattı: 'Bu hastalık bebeklik döneminde görülebildiği gibi 60 yaşından sonra da görülebiliyor. Bazı hastalarımız yakınmaları olsa da göz doktoruna geç başvuruyor. Bu nedenle tüm yaş gruplarında görebiliyoruz ama daha sık olarak çocuklar ve gençlerde ortaya çıkıyor. Gece körlüğü hastalığının görülme sıklığını anne-baba akraba evliliği artırıyor. Önce retinanın çevresinde başlayan hastalık, zamanla merkeze ilerler ve sarı noktayı tutarak, okuma zorluğu, renk körlüğü ve görme kaybı yapabilir. Bazı çocuklarda ise gündüz körlüğü gelişebilir. Bu hastalarımız gündüz görmez, gece daha rahattırlar.' GÖRME ARTIŞI OLUYOR Gece körlüğü hastalığının retina tabakasının çevresinde başladığını belirten Doç. Dr. Durlu, ışık geni tedavinin nasıl yapıldığını şöyle anlatı: 'Işığı algılayan algaç (fotoreseptör) görme hücreleri genetik bozukluk nedeniyle zamanla kaybedilir. Hastalığın ilerlemesiyle retina merkezindeki sarı nokta da etkilenerek, görme azalması, renk körlüğü ve ışıktan rahatsızlık ortaya çıkar. Optogenetik göz içine verilen ışık geni çift kutuplu hücrelere bağlanarak, ışık enerjisi oluşturduğunda, görme sinirini beyne ileten hücreler uyarılır. Ve beyindeki görme merkezi çalışmaya başlar. Tedavi sonrası çifte kutuplu hücrelerin ışık algaç hücreleri görevini üstlenmesi hedeflenmiştir. Tedavi sonrası beklenen görme artışının nedeni budur.' RETİNA HASTALIKLARINA KÖK HÜCRE Son yıllarda ülkemizde yaygınlaşan kök hücre uygulamalarının ise kalıtsal retina hastalıkları (tavuk karası, gece körlüğü hastalığı, Stargardt hastalığı), sarı nokta hastalıkları (makula dejenerasyonu ve distrofileri), optik sinir (görme siniri) hastalıklarınının seyrini yavaşlatmak için kullanıldığını söyleyen Doç. Dr. Durlu, şöyle dedi: 'Kök hücreler bulundukları organda ve ortama göre farklı dokulara dönüşüm gösterebilirler. Göbek kordonundan alınan mezenkimal kök hücreler, ülkemizde Sağlık Bakanlığı'nın izniyle lisanslı Kök Hücre Merkezi'nden temin edilerek, uygulanıyor.' IŞIK GENİ TEDAVİSİ ONAYLANDI Dünyada devrim niteliğinde bir tedavinin gece körlüğüne karşı yeni umut olduğunu açıklayan Doç. Dr. Durlu, bu tedaviyi ve gelişmeleri şöyle anlattı: 'Buna, 'Optogenetik' yani 'Işık geni tedavisi' deniyor. Özellikle nadir hastalık bünyesindeki gece körlüğü hastalıklarının tedavisinde umut veriyor. Retinada ışığa duyarlı hücrelerin kaybedildiği bazı hastalıklarda, geride kalan hücrelere ışığa duyarlılık kazandıran gen aktarılabiliyor. Böylece normalde ışığı algılayamayan hücrelerin ışığa yanıt vermesi sağlanıyor. Amaç, görme yetisini kaybetmiş bir kişinin yeniden ışığı algılayabilmesini ve belirli ölçüde görme fonksiyonu kazanmasını sağlamak.' SENEYE UYGULANMAYA BAŞLANACAK Gece körlüğünde ışık geni tedavisinin FDA, EMA ve Japonya Sağlık Bakanlığı tarafından onaylandığını söyleyen Doç. Dr. Durlu, şöyle dedi: 'Gözün içine ameliyathanede iğne yapılarak uygulanıyor. Klinik araştırmaları tamamlandı. Önümüzdeki yıldan itibaren kullanılmaya başlanacak. Her gece körlüğü hastalığına uygulanıp, uygulanmayacağı ise her hastanın durumuna göre farklılık gösterebilir. Gece körlüğü olan hastalarda yapılacak detaylı göz muayenesi ve ileri göz testleri sonucu hangi hastanın optogenetik tedaviden fayda görebileceği konusunda uzman göz doktoru tarafından karar verilecek.'