Zona hastalýðý Týp dilindeki Adý Herpes Zoster olan hastalýk Halk arasýnda Gece Yanýðý Diye Bilinir. su çiçeði virüsünün yaptýðý bir enfeksiyondur.

Hastalýk, travma, stres , Üzüntü Depresyon ve Baðýþýklýk sistemini düþüren faktörler zona geçirilmesine neden olabilir.

Virüsü uyandýrýp aktifleþtiren neden bilinmemektedir. Vücudun enfeksiyonlarla baþ etmesini saðlayan baðýþýklýk sistemindeki bir güçsüzlük virüsün çoðalmasýna ve sinir boyunca deride yayýlmasýna neden olur. Çocuklar bile Zona geliþtirebilmesine raðmen, genellikle 50 yaþýn üzerinde rastlanýr. Hastalýk, travma, stres gibi faktörler zona geçirilmesine neden olabilir.

Zona olarak da bilinen Herpes Zoster su çiçeði virüsünün yaptýðý bir enfeksiyondur.
Su çiçeði geçiren herkes Zonaya yakalanabilir. Virüs sinir köklerinde aktif olmayan bir þekilde yaþamýný sürdürür ve yeniden aktifleþtiðinde Zona geliþir. Suçiçeði geçiren kimselerin % 20 si Zona geçirir

Herhangi bir nedenle baðýþýklýk sistemi zayýflayan kiþi zona geçirebilir. Bu kiþilerde hastalýk ciddi seyretmeye eðilimlidir. Baðýþýklýk sisteminin zayýfladýðý lösemi, lenf oma gibi kanserler ve de AIDS de zona sýk görülür. Kanser kemoterapisi ve radyoterapi, organ naklinde kullanýlan ilaçlar, uzun süreli kortizon kullanýmý baðýþýklýk sistemini baskýlayabilir.

Zonanýn bulgularý nelerdir?
Zonanýn ilk bulgusu derinin belirli bir bölgesinde yanma batma tarzýnda aðrý ve duyarlýlýk artýþýdýr. Bu aðrý döküntünün geliþmesinden 2-3 gün önce döküntü alanýnda baþlar. Bu arada baþ aðrýsý ve ateþ olabilir. Bu alanda daha sonra kýzarýklýk ve þeffaf su kabarcýklarý gruplar halinde oluþur. Bu kabarcýklar 2-3 hafta kadar sürer. Bu kabarcýklar koyu renkli kan ile dolar, sonra kabuklanýr ve iyileþmeye baþlar. Aðrý daha uzun süre sürebilir. Nadir olarak döküntü hiç görülmemeksizin de aðrý olabilir.

Aðrýnýn þiddeti nasýldýr?

Aðrý sýklýkla aðrý kesici ilaçlar kullanmayý gerektirecek kadar þiddetlidir

Zona genellikle vücudun hangi bölgesinde görülür?

Zona genellikle gövdede ve kalçalarda görülür. Fakat yüz, kol ve bacaklarda da görülebilir. Gözde kalýcý hasar býrakabildiði için göz de hastalýk görüldüðünde dikkatli bir bakým gerekir. Burun ucunda su kabarcýðý oluþmuþsa bu göz tutulumunun olduðunu gösterir. Bu durumda muhakkak Göz Hastalýklarý uzmaný tarafýndan muayene yapýlmalýdýr.

Zonanýn komplikasyonlarý nelerdir?

Deri döküntüleri geriledikten sonra Zonaya ait aðrý kalabilir. Özellikle yaþlý hastalarda aðrý aylar ve yýllar boyu kalýr. Zonanýn erken evrelerinde tedaviye baþlamak aðrý geliþimini engelleyebilir.

Su kabarcýklarýnda bakteri enfeksiyonu geliþebilir ve bu yaralarýn iyileþmesini engeller. Döküntüde aðrý ve kýzarýklýk artarsa muhakkak doktorunuza baþvurun. Bu durumda antibiyotik tedavisi gerekebilir.

Diðer bir durum Zonanýn tüm vücuda ve diðer organlara yayýlmasýdýr. Nadir olarak görülen bu durumda baðýþýklýk sistemi baskýlanmýþtýr.

Zona nasýl tanýnýr?

Taný su kabarcýklarýnýn tipik görüntüsü ve döküntü baþlamadan önce vücudun tek tarafýnda aðrý olmasý ile konulur. Gerekirse incelenmek üzere su kabarcýklarýndan örnek alýnabilir.

Zona geçiren bir kiþi de önemli bir hastalýk veya baðýþýklýk sisteminde bir yetersizlik olabilir mi?

Zona geçiren hastalarýn çoðu saðlýklýdýr. Bununla beraber baþka hastalýklar veya AIDS var ise bu doktora bildirilmelidir. Çünkü bu durum tedaviyi etkileyebilir. Doktorunuz bu durumla ilgili olarak týbbi hikayenizi sorgulayabilir ve bir takým testler (röntgen ve kan tahlilleri) isteyebilir.

Zona bulaþtýrýcý mý dýr?

Zona daha evvelden suçiçeði geçirmemiþ kiþilere bulaþabilir, fakat bu kiþilerde zona deðil, suçiçeði geliþir. Zona, su çiçeðine göre daha az bulaþtýrýcýdýr. Zona su kabarcýklarý patladýðýnda bulaþtýrýcý hale gelir.Yeni doðanlar ve baðýþýklýk sisteminde yetmezlik olanlar zonalý kiþilerden virüsü alarak suçiçeði geliþtirmeye eðilimlidir. Zonalý hastalar nadiren hastaneye yatýrýlarak tedavi edilme ihtiyacý gösterir.

Hastalýk deride iz býrakýr mý?

Hastalýk baðýþýklýk sistemi bozuk olan kiþilerde yaþlýlarda ve ikincil olarak bakteri enfeksiyonu geliþenlerde iz kalýr.

Tedavisi nasýldýr?

Zona genellikle birkaç haftada iyileþir, nadiren tekrar eder. Aðrý kesici ve soðuk pansumanlar faydalý olur. Eðer erken taný konulup, ilaçlar erken dönemde baþlanýrsa, virüsün yayýlýmý azalýr, bulgular daha çabuk iyileþir. Bu ilaçlar baþ aðrýsý, mide rahatsýzlýðý yapabilirler. Tedavinin erken baþlanmasý önemlidir. Bu ilaçlarýn kullanýmý zona sonrasýnda aðrý geliþimini engellemez, fakat aðrýlý dönemin kýsalmasýný saðlarlar.

Þiddetli enfeksiyonlarda, göz tutulumunda ve þiddetli aðrý olan hastalarda antiviral ilaçlarla birlikte kortizon verilebilir.

Zona sonrasýnda görülen aðrý kesici tabletlerin gündüz ve gece alýmý ile azaltýlabilir. Bazen tedavide depresyon ilaçlarý aðrýyý azaltmak amaçlý kullanýlabilir. Günde 3-4 kez kurutucu pansumanlarýn uygulanýlmasý aðrýyý azaltýr.