Kolesterol Nedir, Niye Yükselir diye merak edenlerdenseniz bu haber tam size göre. Kolesterol yaþam için gerekli olan mum kývamýnda yaðýmsý bir maddedir. Kolesterol beyin, sinirler, kalp, baðýrsaklar, kaslar, karaciðer baþta olmak üzere tüm vücutta yaygýn.
Kolesterol yaþam için gerekli olan mum kývamýnda yaðýmsý bir maddedir. Kolesterol beyin, sinirler, kalp, baðýrsaklar, kaslar, karaciðer baþta olmak üzere tüm vücutta yaygýn olarak bulunur. Vücut kolesterolü kullanarak hormon (kortizon, seks hormonu....), D vitamini ve yaðlarý sindiren safra asitlerini üretir. Bu iþlemler için kanda çok az miktarda kolesterol bulunmasý yeterlidir. Eðer kanda fazla miktarda kolesterol varsa bu kan damarlarýnda birikir ve kan damarlarýnýn sertleþmesine, daralmasýna (arteriyoskleroz) yol açar. Arteriyosklerozda damar duvarýnda biriken tek madde kolesterol deðildir; akyuvarlar, kan pýhtýsý, kalsiyum... gibi maddeler de birikir. Toplumda arteriyoskleroz için damar sertliði, damar kireçlenmesi gibi ifadeler de kullanýlmaktadýr.Damarlar tüm vücutta yaygýn olarak bulunur ve kalp, beyin, böbrek... gibi organlara kan taþýyarak bu organlarýn görev yapmasýný saðlar. Kolesterol hangi organýn damarýnda birikirse o organa ait hastalýklar ortaya çýkar. Örneðin; kalbi besleyen atardamarlarda (koroner arterler) kolesterol birikimi olursa göðüs aðrýsý, kalp krizi gibi sorunlar oluþur. Böbrek damarlarýnda kolesterol birikimi yüksek tansiyon ve böbrek yetmezliðine yol açabilir.
Kolesterol niye yükselir?
Kanda kolesterol düzeyini etkileyen çok sayýda faktör vardýr. Bu faktörlerin bazýlarý önlenebilir niteliktedir. Bunlardan bazýlarý:
1.Kalýtýmsal Faktörler 2.Gýdalar 3.Þiþmanlýk 4.Stres Kalp saðlýðý için doymuþ yað tüketimi ile kolesterol içeren besinleri azaltmak gerekir.Doymuþ yað ve kolesterol oraný yüksek besinler tüketmek, kan kolesterol düzeyinin yükselmesinde önemli bir nedendir. Bu gerçek göz önünde bulundurularak; tüketilen besinleri, doymuþ yað ve kolesterol oraný düþük besinlerle deðiþtirmek büyük önem taþýr. Bu nedenle, yüksek miktarda katý yað içeren (þarküteri ürünleri, krema, sakatat… vb.) besinler yerine; az yaðlý et, balýk ve süt ürünlerini tercih etmek gerekir.
Vücut aðýrlýðýnýn normal sýnýrlar içinde olmasý da kalp saðlýðý açýsýndan önemli bir faktördür. Çünkü obezite (þiþmanlýk) de kalp hastalýklarýna yakalanmada önemli bir risk faktörüdür. Bu nedenle beslenme alýþkanlýklarý gözden geçirilirken, besin tüketim miktarlarý ile alýnan günlük enerji (kalori) de dikkatlice düþünülmelidir.
EÐER KOLESTEROL YÜKSEKSE…
Beyin, böbrek, dil gibi sakatatlar; kaymak, mayonez, krema, soslar, çikolata gibi yaðlý besinler; et, sucuk, pastýrma, sosis, tavuk ve hindi derisi gibi tam yaðlý gýdalar; kýzartma ve kavurmalar; alkollü içkiler; hazýr meyve suyu, kola, gazoz gibi asitli içecekler; tereyaðý, kuyrukyaðý gibi hayvansal yaðlar; margarin, tam yaðlý süt, yoðurt ve peynirler ile içeriði bilinmeyen hazýr gýdalar tüketilmekten kaçýnýlmalýdýr. Bu tip gýdalar tüketilmek isteniyorsa; hangi miktarda ve ne sýklýkta yenebileceði bir beslenme uzmanýna danýþýlmalýdýr.
ACABA BÝLDÝKLERÝNÝZ DOÐRU MU? “Kolesterolümün düþmesi için bolca ceviz yiyorum.” Yanlýþ: Ceviz, içerdiði yað asitleri nedeniyle deðerli bir besindir. Ancak yað içeriðinin yüksek olmasý nedeniyle bol miktarda ceviz tüketmek, kan kolesterol deðerini düþürmez. Günlük ihtiyacýn çok üzerinde yað tüketilmiyorsa, günde 2-3 tam ceviz yenilebilir.
“Kolesterolüm yüksek. Bu nedenle asla yumurta yemiyorum.” Yanlýþ: Haftada 1 kez haþlanmýþ veya yaðsýz omlet tüketilebilir. Dikkat edilmesi gereken, o hafta içinde baþka besinlerin içerisinde yumurta olmamasýdýr.
“Kolesterolüm yüksek olduðu için asla kýrmýzý et yemiyorum. Bunun yerine bolca tavuk ve balýk yiyorum.” Yanlýþ: Tavuk ve balýk da kýrmýzý et gibi hayvansal gýdalardandýr. Bu gruba dahil olan tüm gýdalar, belirli miktarda kolesterol içerir. Önemli olan bu besinlerin ne sýklýkta ve ne miktarda tüketildiðidir. Bu besinlerin içerdiði farklý yað asitlerinden yararlanabilmek için haftada 1 veya 2 kez diðer besinlerle çeþitlendirilerek yaðsýz olmak üzere kýrmýzý et yenilebilir.
Kalp hastalýklarýndan korunmada anahtar gýdalar: Fýndýk, Ceviz, Domates, Balýk, Yeþil Çay, Üzüm, Soðan ve Sarýmsak