Organik tarým; hayvansal ve bitkisel üretimi bütün olarak tasarlayan, öncelikle iþletme içinde saðlanan girdileri kullanmayý hedefleyen en son bilgi ve teknolojiden yararlanan bir üretim tekniðidir. Tohumdan topraða, girdiden iþlemeye kadar belirli kurallarý olan ve üretimin her aþamasý kontrol edilip sertifikalandýrýlan bir üretim biçimidir. Kontrol ve sertifikalandýrma iþlemi; Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý tarafýndan ilgili mevzuatlar çerçevesinde çalýþma yetkisi verilen Kontrol ve Sertifikasyon kuruluþlarý tarafýndan yapýlmaktadýr. Kontrol ve Sertifikasyon Kuruluþu, organik tarým metoduyla üretim yapmak için baþvuran ve uygun bulunan müteþebbis ile sözleþme yapar. Müteþebbis organik tarým faaliyetini bireysel olarak yapabileceði gibi, bir proje dahilinde de yapabilir.

 ORGANÝK MEYVE BAHÇELERÝNÝN KURULMA ESASLARI

Organik Meyve Yetiþtiriciliði amacýyla bahçe kurmada dikkate alýnmasý gerekli esaslar Klasik ya da Konvensiyonel esaslarla benzerlik gösterir. Organik meyve bahçelerinin kurulmasý için baþlýca iki faktörün ele alýnmasý gereklidir; Ekonomik Faktörler ve Ekolojik Faktörler.

1.1.1.     Ekonomik Faktörler
Kurulacak meyve tesisinde bitkilerden ekonomik olanlarýn yetiþtiriciliði yapýlýr. Üretilmesi planlanan ürünlerin uzun vadede gelecekteki arz talep dengesine baðlý olarak muhtemel sýnýrlamalar olabilir. Bu durum gelecekteki tüketim tercihlerinin deðiþmesine baðlý olarak deðiþim gösterebilir. Yine uzun vadede üretim girdilerinin maliyetlerinde artýþ olabilir.

Ekolojik Faktörler

Meyve aðaçlarýnýn büyüme ve geliþmelerini etkileyen birçok faktör bulunmaktadýr. Meyvelerde çeþitliliði belirleyen en önemli faktör genetik yapý ve çevredir. Örneðin 0900 Ziraat kiraz çeþidi , Gemlik Zeytini genel olarak her ekolojik koþulda ayný yapýyý gösterir. Bu çeþitler farklý yörelerde yetiþtirildiklerinde, genetik yapý ayný kalmakla birlikte çevre þartlarýndan dolayý bazý deðiþimlere gösterirler. 0900 Ziraat çeþidi uygulanan kültürel tekniklere baðlý olarak, meyve tutum düzeyi, suda eriyebilir kuru madde içeriði, tat, olgunlaþma zamaný bakýmýndan farklýlýklar gösterir. Benzer ya da farklý ekolojide zaman içinde mutasyonlar ve çevre koþullarýndan etkilenmeler sonucunda 0900 Ziraat çeþidinin farklý türevleri olduklarý ileri sürülen Dalbastý Malatya, Allahdiyen çeþitlerinde olduðu gibi zamanla bu durum genetik yapýda da kendini gösterir, farklý tip, klon ya da çeþitler oluþabilir. Bu durum zeytin için de geçerlidir. Nemli ve yaðýþlý bir iklimin egemen olduðu Marmara Bölgesinde ince bir kabuk yapýsýna sahip olan Gemlik Zeytini, daha kurak ve nem düzeyinin daha düþük olduðu Ýç Ege, Akdeniz ve Güneydoðu Anadolu Bölgelerinde daha kalýn bir kabuk yapýsý oluþturur. Yine Ayný çeþit içinde farklý klonlar ortaya konmuþtur. Görüldüðü gibi doðada sürekli bir geliþim ve etkileþim vardýr. Genetik farklýlýk ele alýndýðýnda, oluþan ve genetik olarak farklý yapýda olan birçok ekotiplerden bulunduklarý çevrenin ekolojik þartlarýna adapte olanlar yaþarlar.Bitkilerin Büyüme ve Geliþmelerini Etkileyen Faktörler Sabit Faktörler ve Sabit Olmayan Faktörler olarak iki ayrý gruba ayrýlýrlar: 

Sabit Faktörler deðiþtirilemezler. Bahçe tesis edilmeden önce yapýlacak ön etütlerde kesinlikle çok iyi analiz edilmeleri gerekmektedir. Toprak derinliði, rüzgar yönü ve þiddeti gibi faktörler bu gruba girerler.

Sabit Olmayan Faktörler ise deðiþtirilebilir faktörlerdir. Bitki besin maddesi içeriði bakýmýndan bir eksiklik ya da dengesizlik varsa, uygun bitki besin maddeleri ile bu olumsuzluklar giderilebilir ya da elimine edilebilir. Rüzgara karþý rüzgar kýranlar tesis edilebilir, dikim sistemi buna göre deðiþtirilebilir. Bu nedenle sabit faktörler kadar sýnýrlayýcý olmamakla birlikte yapý deðiþtirilme ve önlem alma aþamalarýnýn maliyetleri çok iyi hesaplanmalýdýr.

1.1.1.     Ýklim Faktörleri

Meyve yetiþtiriciliðine etki eden iklim faktörlerinin meyve aðaçlarýnýn büyüme ve geliþmeleri, fenolojik aþamalarda, meyve tutumundan olgunlaþmaya kadar olan dönem içindeki iþlevlerinin bilinmesi ekolojik yetiþtiriciliðin baþarýsý üzerine önemli derecede etkilidir. Meyve bahçelerinin kurulmasýnda büyük önem gösteren bu faktörlerin çok iyi bilinmesi, buna göre tür ve çeþit seçilmesi gerekmektedir. 

a)  Sýcaklýk: Fotosentez, solunum, terleme, asimilasyon gibi fizyolojik olaylarda etkilidir. Meyvecilikte yapýlan faaliyetlerde Maksimum düzeyde fotosentez, minimum solunum ile minimum enerji kaybý hedeflenir. Sýcaklýk farklý fenolojik aþamalarda çok etkilidir. Ilýman iklim meyvelerinde, çiçek oluþumunda belirli derecenin (7C) nin altýndaki düþük sýcaklýk toplamý etkilidir. Meyvelerin olgunlaþmasý için yýl içinde belirli bir toplam sýcaklýða gerek duyulur. Bu sýcaklýk tür, çeþitlere göre farklýlýk gösterir. Dalgalanan sýcaklýk dereceleri çiçeklenmeye ve döllenmeye doðrudan etki ederler. Yine sýcaklýk istekleri bakýmýndan meyveler maksimum, minimum ve optimum sýcaklýk derecelerine gereksinim duyarlar. Sýcaklýk istekleri yýl içinde farklý geliþim dönemlerine göre deðiþir.

Sýcaklýk deðerleri sýfýrýn altýndaki deðerlere ulaþtýðýnda düþük sýcaklýk zararý ortaya çýkar. Sýcaklýðýn kademeli olarak deðil de birden düþmesi ile zarar artar. Düþük sýcaklýk zararý tür ve çeþide, fenolojik aþamaya ve sýcaklýk derecesine baðlý olarak deðiþim gösterir. Bu zarar sonucunda ikincil olarak enfeksiyon zararlarý ortaya çýkar. Bu nedenlerden tür ve çeþit bazýnda dolayý kritik yörelerde bahçe kurmamak, aþýrý Azotlu gübreleme ve aþýrý -özellikle- geç sulamadan kaçýnmak, fosforlu ve Potasyumlu gübre uygulamasý yapmak önerilir.

b)    Iþýk: Fotosentez, solunum, terleme, asimilasyon gibi fizyolojik olaylarda etkilidir. Meyveler farklý ýþýk yoðunluðu isterler. Yine ýþýk isteði de geliþim dönemlerine göre farklýlýk gösterir. Iþýk özellikle renk oluþumunu saðlayan maddelerin meydana gelmesinde etkilidir.

c)     Nem: Bitki Besin maddelerinin taþýnmasý ve çözünmesinde etkilidir.Bitki geliþmesi için gerekli olan turgor durumu da nem ile saðlanýr. Su kaybý terleme yoluyla, topraktan buharlaþma yoluyla ve fotosentezde görülür. Hava oransal nemi çiçeklenme döneminde döllenmede önemlidir. Döllenme aþamasýnda kuraklýk ya da aþýrý nem döllenmeyi olumsuz etkiler. Çiçeklenme döneminde fungal hastalýklarýn ortaya çýkmasýnda, çiçek dökümünde olumsuz yönde etkide bulunur.

Toprak oransal neminin azlýðýnda kuruma, fazlalýðýnda ise yetersiz havalanma ve kök boðulmasý görülür. Bahçe kurma aþamasýnda yer, tür, çeþit, anaç seçimi ile uygun tarýmsal tekniklerin uygulanmasý ile bu problemlerin zararlarý azaltýlabilir. Solma Noktasý ile Tarla Kapasitesi arasýndaki su ise yarayýþlý sudur. Sulama sýklýðý ve verilen su miktarý, toprak tipi ve toprak iþleme sistemleri gibi unsurlar toprak oransal nemine etki eden faktörlerdir.  

d)    Rüzgar: Hafif rüzgarlar Rüzgarla döllenen meyvelerde çiçek tozlarýnýntaþýnmasý ve döllenmeye olumlu etkide bulunurlarken, sert rüzgarlar olumsuz etkide bulunurlar. Ayrýca, çiçek ve meyve dökümüne yol açarlar. Çok sert rüzgarlar ise sürgün, dal kýrýlmasý ve hatta aðaçlarýn yýkýlmasýna neden olurlar. Rüzgar zararýnýn engellenmesi amacýyla rüzgar kýranlar iyi sonuç verirler. 

 e)     Toprak: Meyveler toprak derinliði ile aktif kök derinliði isteði bakýmýndan farklýlýk gösterirler. Topraklar da fiziksel özellikleri bakýmýndan farklý yapýlarda olabilir. Su tutma kapasiteleri, havalanma ve ýsýnma durumlarý bu yapýya göre deðiþir. Taban suyunun yüksek olduðu topraklarda dayanýklý anaçlarýn kullanýlmasý, seddelere dikim yapýlmasý tavsiye edilir.

 f)      Yer ve Yöney: Meyvelerin tür ve çeþit özelliklerine baðlý olarak topraktipi, hava akýmý, erkencilik, güneþlenme, minimum sýcaklýk, yükseklik gibi faktörlere göre yer ve yöney seçimi yapýlýr. Örneðin, Ýlkbahar Geç Donlarýndan Kaynaklanan düþük sýcaklýk zararýna karþý bilinenin aksine güneye bakan yöreler daha emniyetlidir.

KAYNAK: Bahçe Bitkilerinde Organik Yetiþtirme Teknikleri ( Meyveler ) Dr. Erol YALÇINKAYA Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araþtýrma Enstitüsi/ Yalova 2002

N. Özge BÝLGÝN

Ziraat Teknikeri