Narenciye Kültürlerinde:  Bilinçli bir gübreleme programý için gerekli olan yaprak analizlerinin yaptýrýlmasý önemlidir. Periyodik aralýklarla düzenli sulamalara veya modern sulama sistemlerine sahip bahçelerde fertigasyon (sulama+gübreleme)uygulamalarýna dikkatle devam edilmelidir. Bahçe ortamýnda tehdit oluþturan yabaniot çýkýþlarý kontrol altýna alýnmalýdýr. Bu ay boyunca eneksiyonlarý devam eden Kýrmýzý örümcek (Panonychus citri), Pas akarý (Phyllocoptrata oleivora) Turunçgil yaprak güvesi  (Phyllocnistis citrella), unlu bit (P.citri)…. gibi Zaralý böceklerin seyri dikkatle takip edilmeli ve gerekli tedbirler zamanýnda alýnmalýdýr.

Yapraðýný Döken Meyve Kültürlerinde: Bu ay içinde yaprak analizlerinin yaptýrýlmýþ olmasý önemli bir konudur. Bu analizlerden ortaya çýkan sonuçlara göre yapýlan tavsiyelere uygun tedbirlerin alýnmasý mutlaka saðlanmalýdýr. Bu ay boyunca düzenli bahçe sulamalarý veya modern sulama sistemlerine sahip bahçelerde fertigasyon uygulamalarýna devam edilmelidir. Bu ay boyunca tehditleri devam eden örümcekler ve akarlar ile özellikle koþnillerin yeni nesil çýkýþlarýna karþý dikkatli gözlemlere devam edilmelidir. Ancak, bu ay içinde hasadý söz konusu olan meyve çeþitlerinde, örneðin; Summerred ve Vista Bela (elma), Dixired ve Radhaven (þeftali), Bigtop (nektarin), Santa Rosa (erik).. ve benzeri çeþitlerde, beklenen hasat tarihinden 15-20 gün öncesinde son ilaçlamalar (özellikle böcek ilaçlarý –insektisit-) uygulanmýþ olmalýdýr.

Zeytin Kültürlerinde: Ülkemizde zeytin varlýðýnýn büyük oraný daðlýk ve yamaç alanlarda bulunmakta olup, su ihtiyaçlarý tamamen yaðýþa baðlýdýr. Ülkemizi de saran küresel ýsýnmanýn negatif etkilerinden birisi olan yetersiz yaðýþ sonucu oluþan kuraklýk, bu alanlardan elde edilecek ürünlerin kalite ve kantite sorunlarýný artýracaktýr. Bu sýnýrlar dýþýnda kalan düz veya kýsmen engebeli tarým topraklarýnda, sulama imkanlarý realize edilerek kurulmuþ olan genç veya yeni plantasyonlar, ülkemizin zeytin sanayini oluþturmaya yönelik en önemli yatýrýmlardýr. Zeytin aðaçlarýnda günlük su tüketimi hýzla artarak, Temmuz ayýnýn sonlarýnda maksimum düzeye ulaþmaktadýr. Bu kültürlerde meydana gelen günlük su kayýplarýnýn düzenli ve periyodik sulamalarla dengelenmesi gereklidir. Modern sulama sistemleri ile donatýlmýþ plantasyonlarda ise, belirlenmiþ olan teknik tavsiyelere göre, fertigasyon uygulamalarýna devam edilmelidir. Sulama tedbirlerinin alýnmasý yönünden en kritik ay olan Temmuz boyunca sulama uygulamalarýnýn yetersizliði halinde; meyve dökümlerinde artýþ yanýnda, yetersiz sürgün geliþmesi de sorun olabilir. Mevcut olan suyun aþýrý gereksiz kullanýmý halinde bitkilerin kök-saçak sistemlerinde boðulmalar ve bazý patojenleri teþvik edebilmesi nedenleriyle, negatif etkiler söz konusu olabilir. Zeytin kültürlerinde de Temmuz ayýnda yaprak analizlerinin yaptýrýlmasý önemli bir konudur. Yaptýrýlacak analizler tüm gýdalar için geçerli olabileceði gibi, bazý gýdalarla sýnýrlý olarak da talep edilebilir. Belirli gýdalar yönünden kale alýnacak olan talepler, özellikle çinko magnezyum, demir ve bor analizleri yönünden önemli olabilir. Zeytin meyvelerinin en önemli zararlýlarýnýn baþýnda yer alan zeytin sineðinin (Dacus oleae) ilk nesil erginlerinin 20 Hazirandan itibaren yumurta koyma faaliyetleri Temmuz ayýnda artabilir. Meyvelerin kabuk altýna ve 0.5-1.0 mm derinliði içine býrakýlan yumurta tespitlerinin gözlemleri ve yapýlacak ilk ilaçlý mücadelenin zamanlamasý ancak uzman kuruluþlar tarfýndan yönlendirilebilir.

Bað Alanlarýnda: Bað kültürlerinin ülkemizdeki en önemli temsilcisi üzüm çeþitleridir. Oldukça deðiþik coðrafik ve iklimsel þartlara daðýlmýþ olan bu çeþitlerin bu ay içinde ulaþtýklarý generatif özellikleri oldukça deðiþkenlik gösterebilir. Temmuz ayýnda henüz hasat olgunluðuna ulaþmamýþ üzüm çeþitlerinin salkým saðlýðý, hasatta verim ve kalitenin önemli bir göstergesidir. Bu ifade, salkýmlardaki dane iriliklerinin homojen geliþimini ve daðýlýmýný temsil eder. Aksi durumlarda salkým iskeletinde hetorejen dane daðýlýmý veya boþluklar ortaya çýkabilir ki, bazý mikro elementlerin noksanlýklarý veya azot zehirlenmesi bu sorunun önemli nedenleri arasýndadýr. Bu kültürlerde yaprak analizleri için iki dönem önemlidir; çiçeklenme ve danelere ben düþme dönemleri. Özellikle orta geç ve geçci üzüm çeþitlerinde ben düþme zamanlarý farklýlýk gösterdiði için, her çeþidin yaprak örneklerinin alýnmasýnda zamanlama yönünden dikkatli olunmalýdýr. Yýllýk yaðýþ miktarýnýn asgari 500-600 mm’ye ulaþtýðý yörelerde sulama yapýlmadan bað yetiþtirmenin mümkün olduðu görüþü yaygýndýr. Ancak ülkemizde de hüküm süren küresel ýsýnmanýn bu imkaný ciddi þekilde tehdit ettiði de bilinmektedir. Diðer taraftan ekonomik bir üretim için düzenli sulamalarýn verim ve kaliteye olan pozitif etkileri ispatlanmýþ bulunmaktadýr. Bu nedenle, ülkemizde özellikle son yýllarda kurulmuþ olan bað alanlarýnýn çoðunluðunda sulama imkanlarý da düþünülmüþ ve gerçekleþtirilmiþtir. Bu sulama imkanlarýnýn özellikle sýcak aylarda daha dikkatli kullanýlmasý ve normal karakterli topraklarda 70-75 cm’ lik toprak derinliðinin ýslatýlmasý hedef alýnmalýdýr. Bu ay içinde; salkým güvesi (Lobesia botrana)’nýn 3. nesil larvalarý, Unlu bit (Planacoccus citri)’ nin devam eden enfeksiyonlarý ve Kurþini Küf (Botrytis cinerea) hastalýðýnýn tehditleri dikkatle takip edilmelidir.

Sebze Kültürlerinde:  Temmuz ayý içinde sebzecilik faaliyetleri genellikle açýk alan (tarla) kültürleri üzerinde odaklanýr. Sahil ortamlarda genellikle Nisan ayý içinde dikilmiþ veya ekilmiþ olan sebze kültürlerinin (domates, biber, patlýcan, kavun, karpuz, fasulye…), bu ay içinde hasat döneminde olmalarý beklenir. Tipik yayla ortamlarýnda genellikle Mayýs ayý içinde dikilmiþ veya ekilmiþ olan ayný kültürlerin, normal þartlarda hasat dönemlerine girmeleri Aðustos ayý ortalarýndan itibaren baþlar. Bu nedenle bu kültürler için Temmuz ayýný, vegetatif ve generatif geliþme dönemi olarak tanýmlamak gerekir. Bu þartlarda periyodik aralýklarla klasik sulamalara veya tavsiyelere göre benimsenen fertigasyon uygulamalarýna ay boyunca devam edilmesi önerilir. Bu ay boyunca zirai mücadele tedbirleri dikkatle ele alýnmalý, özellikle yaprak hastalýklarý (Alternaria, Külleme) ile kýrmýzý örümcek ve Pas zararlýlarýnýn çýkýþlarý takip edilmelidir. Hasat dönemi içinde bulunan kültürlerde yapýlacak ilaçlamalarda, ilaçlama ile hasat arasýnda geçmesi gereken minimum sürelere ‘’ Bekleme süresi’’ gerekli itina gösterilmelidir.

KAYNAK: Hasad Yayýncýlýk Aylýk Bitkisel Üretim Rehberi

N.Özge BÝLGÝN

Ziraat Teknikeri