Zeytin güvesi, özellikle izole edilmiþ zeytin alanlarýnda ve belirli mikroklimalarda, önceki yýllarda yoðun ilaçlamalarýn yapýldýðý ve doðal dengenin bozulduðu zeytin alanlarýnda sorun olmaktadýr.

YAÞAYIÞI

Ergin kelebeðin boyu 7-8 mm, kanat açýklýðý ise13-16 mm kadardýr. Genel görünüþü gümüþi renklidir. Ön kanatlarýn üzerinde siyah renkli lekeler ve kenar uçlarýnda ise gümüþi saçaklar bulunur. Antenler 3-4 mm uzunluðunda ve kýl gibidir. Diþilerin vücudu, erkeklerden daha tombul yapýlýdýr. Yumurta 0.25 mm  çapýnda ve basýk kubbe biçiminde olup, üzerinde arý peteðini andýran desenler bulunur. Yeni býrakýlan yumurta önce þeffaf, açýlmaya yakýn ise kirli beyaz ve sarýmsý renk alýr. Zeytin güvesi larvalarý, genellikle kirli beyaz ve sarýmtýrak renkte olup, olgun larvanýn boyu 8-10 mm kadardýr. Vücudun iki yanýnda, boydan boya koyu renkli birer bant bulunur. Larvalar genellikle bol kýllýdýr. Bazen kýlsýz olanlara da rastlanabilir. Pupa dýþtan görülebilen seyrek dokulu beyaz bir kokon içinde bulunur.

ZARAR ÞEKLÝ

Zeytin güvesi yýlda üç döl verir. Her döl, zeytin aðacýnýn ayrý bir fenolojik döneminde zararlý olur. Buna göre yaprak dölü, çiçek dölü, meyve dölü þeklinde isimlendirilir.

Yaprak Dölü: Meyvelerde beslenen larvalardan oluþan erginler, Eylül – Aralýk döneminde çýkarak, yapraklarýn genellikle üst yüzeylerine yumurta býrakýr. Yumurtalar sýcaklýða baðlý olarak, 8-16 günde açýlýr. Yumurtalardan çýkan genç larvalar, hemen yumurta kabuðunun altýndan, yaprak epidermisine girer. Burada iki epidermis arasýndaki etli kýsýmda beslenerek, 2-3 mm boyunda bir oyuk açar ve bu oyuk içinde kýþý geçirir. Larvalar, bölgelere göre deðiþmekle beraber, þubat sonundan baþlayarak, kýþladýklarý odacýktan çýkar. Taze sürgün uçlarý ve yapraklarla beslenirler. Olgunlaþan larvalar, ya iki yapraðý birbirine yapýþtýrarak, ya bir yapraðý bükerek, ya da uç yapraklarda bir kokon örerek pupa olur. Mart sonu, Nisan baþýndan itibaren de ergin çýkýþlarý baþlar.

Çiçek Dölü: Yaprak dölünden oluþan erginler, yumurtalarýný Nisan – Mayýs aylarýnda, henüz oluþmuþ çiçek tomurcuklarýna ve tomurcuk saplarýna býrakýr. 8-10 günde açýlan yumurtalardan çýkan larvalar, çiçek tomurcuklarýnýn içine girerek beslenir. Bir larva, 1015 gün süren geliþmesi boyunca, 30-40 tomurcuða zarar verebilmektedir. Geliþmesini tamamlayan larvalar, salgýladýklarý iplikçilerle, tomurcuklarý biribirine bir að þeklinde baðlayarak, içinde pupa olur. Bu pupalardan 7-10 gün içinde kelebekler çýkar.

Meyve Dölü: Zeytin danelerinin iri karabiber büyüklüðünü aldýðý, Mayýs sonu ile Haziran ayý baþlarýnda, çiçek dölünde meydana gelen erginler, meyvelerin çanak yapraklarý üzerine yumurta býrakýr. Bir haftada açýlan yumurtalardan çýkan larvalar, yumurta kabuðu altýndan, meyve sapý dibinden meyvenin içine girer ve çekirdeðe doðru yol alýr. Larvalar meyveye girerken, sapla meyvenin baðlantýsýný bozar. Bu tür meyveler buruþup kararýr ve dökülür. Bunlara karabiber dökümü denir. Meyve içine giren larvalar, önceleri çekirdek evinin iç yüzünde, daha sonra tohum teþekkül etmeye baþlayýnca, tohumla beslenerek geliþmelerini sürdürür. Larvalar bölge ve iklim koþullarýna göre, 2,5 – 3,5 ayda olgunlaþarak geliþmelerini tamamlar. Pupa olmak üzere, meyvenin içinden ve yine sapa yakýn bir yerden dýþarý çýkarlar. Bu çýkýþ esnasýnda, sap dibinde gözle görülebilecek büyüklükte bir delik açarlar. Bu çýkýþ deliði, genellikle sapla meyveyi ayýrdýðýndan, bu meyveler birkaç gün içinde dökülür. Ergin çýkýþlarý, Eylül – Aralýk aylarýnda olur. Çýkan erginler yapraklara yumurta býrakýr. Bu þekilde zeytin güvesi yýlda 3 döl verir.

MÜCADLESÝ

Biyoteknolojik Mücadele : Zeytin tomurcuklarýnýn kabarmaya baþladýðý Mart sonu Nisan baþlarýnda, 3 zeytin aðacýna bir delta tipi eþeysel tuzak (kitlesel tuzaklama) asýlarak bu zararlý ile etkili bir mücadele yapýlabilir.

Kimyasal Mücadele : Zararlýnýn tercihen sadece meyve dölüne karþý ilaçlama yapýlmalýdýr. Kontrol edilen mercimek büyüklüðündeki zeytin danelerinin %10’ unda canlý yumurta+ larva olmasý halinde ilaçlama yapýlmalýdýr. Ancak zararlýnýn mevsim baþýnda yaprak ve yeni sürgünlerde %10 dan yüksek düzeylerde zarar yapmasý halinde çiçek dölünde, ilk kelebeklerin yakalanmasýndan 7-10 gün sonra, böcek geliþme engelleyici preparatlarla ilaçlama yapýlmalýdýr. Yüksek olmayan popülasyon düzeylerinde, zararlýnýn sadece meyve dölüne karþý bir ilaçlama yapýlmasý yeterlidir.

KAYNAK : Hasad Dergisi Bitkisel Üretim Haziran 2008 sayýsý / Bitki Koruma Zir. Müh. Aziz ÖZKAN

N.Özge BÝLGÝN

Ziraat Teknikeri