Biyolojisi:

Ergin erkek sinek 4 mm, diþi ise 5 mm boyundadýr. Yumurtalarý ince uzun oval yapýda ve fildiþi beyaz renktedir. Larvalar bacaksýz ve krem beyazý renktedir. Larvanýn boyu baþlangýçta 0,6 mm, pupa olmaya yakýn ise 6 mm.dir. Pupasý fýçý þeklinde ve açýk sarý renktedir. Pupanýn uzunluðu 4 mm, geniþliði ise 2 mm.dir.

 Kiraz sineði kýþý, toprakta pupa halinde geçirir. Erginler sýcaklýða baðlý olarak Nisan sonu veya Mayýs baþlarýnda, aylýk ortalama sýcaklýk 15̊̊̊̊C nin üzerinde olduðu zaman çýkmaya baþlar. Çýkan erginler beslendikten bir hafta sonra çiftleþirler. Çiftleþen diþiler yumurta koyma borusu (ovipozitör) ile olgunlaþmaya baþlayan (ben düþen) meyveleri delerek yumurtalarýný býrakýrlar. Her meyveye bir yumurta koyarlar. Diþiler yumurta býraktýklarý meyvelerin üzerine feromon salgýlamak suretiyle, baþka diþilerin bu meyvelere yumurta býrakmasýna engel olmaktadýr. Bunun için, ayný meyveye ikinci yumurta koyma durumu görülmemektedir. Erginler 4-7 hafta yaþar ve bir diþi, ömrü boyunca 40-400 yumurta býrakabilirler. Yumurtadan çýkan larvalar, meyvelerin etli kýsmýnda beslenerek geliþirler. Larva olgunlaþýnca meyveyi terk ederek topraða geçer ve 2-5 cm derinlikte pupa olur. Ýlkbaharda bu pupalardan ergin sinekler çýkar. Yumurtadan pupa oluncaya kadar geçen süre 2-3 haftadýr. Bu zararlý yýlda bir döl verir.

Zarar Þekli:
Kiraz sineðinin larvalarý, meyvelerin etli kýsmýnda beslenerek, meyvelerin kurtlanmasýna ve zamanýndan önce dökülmesine neden olur. Hasat edilen kurtlu meyvelerin de pazar deðeri düþer. Kiraz sineðinin zararý genellikle orta ve geç çeþitlerde görülür. Havalarýn aralýklý olarak yaðýþlý geçtiði ve günlük sýcaklýk ortalamalarýnýn 16-18̊C’nin, özellikle 20̊C’nin üzerinde seyrettiði, sýcak günlerin sayýsýnýn fazla olduðu yýllarda zarar artar. Böyle yýllarda, meyvelerdeki kurtlanma oraný, %80’e kadar çýkabilir. Kiraz ve viþnede zarar yapan bu zararlý ayný zamanda yabani kiraz ve bazý Lonicera türleri de konukçusudur

Mücadelesi:

Kültürel Önlemler: Kurtlu kirazlar toplanýp, derin çukurlara gömülmelidir. Eylül, Ekim aylarýnda toprak 30-50cm derinliðinde iþlenerek, pupalarýn toprak yüzüne çýkarýlýp ölmesi saðlanmalýdýr. Aðaç üzerine (özellikle uç dallarda)býrakýlan meyveler bulaþma kaynaðý olabileceði için, hasat sýrasýnda aðaçlarda hiç meyve býrakýlmamalýdýr. Ayrýca olgun meyvelerin ayný zamanda hasat edilmesine özen gösterilmelidir. Bahçe tesis ederken, Kiraz sineði erginlerinin çýkýþýndan önce olgunlaþan erkenci kiraz çeþitleri tercih edilmelidir. Bahçeler, Kiraz sineðine dayanýklý kiraz çeþitleri ile kurulmalýdýr. Kiraz bahçelerine veya yakýnýna, bu zararlýnýn konukçusu olan yabani kiraz ve Lonicera türleri dikilmemelidir.

Biyoteknolojik Mücadele: Kiraz sineði erginlerinin çýkýþýný ve uçuþunu izlemek amacýyla asýlan sarý yapýþkan tuzaklarda, bir haftada tuzak baþýna 10 âdetin altýnda sinek yakalanan bahçelerde, mücadele kitlesel yakalama yöntemi kullanýlarak yapýlýr. Bunun için, Kiraz sineði erginleri çýkmadan bir hafta kadar önce, sinek çýkýþýný ve uçuþunu izlemek amacýyla, dekara iki adet sarý yapýþkan tuzak asýlýr. Kitlesel yakalama yöntemi kullanýlarak yapýlan mücadele için, her aðaca 4 adet olmak üzere, her birinde bir adet amonyak kapsülü (Polimer matriks) bulunan sarý yapýþkan tuzaklar, ilk ergin sinek çýkýþýný takiben asýlýr ve ergin uçuþu sona erince toplanýr.

Kimyasal Mücadele: Kimyasal mücadele, baþlangýç popülasyon yoðunluðu tuzak baþýna haftada 10 erginden fazla yakalanan bahçelerde yapýlýr. Kimyasal mücadele, zehirli yem dal ilaçlamasý ve kaplama ilaçlama olmak üzere iki þekilde uygulanýr.

·        Zehirli yem kýsmi dal ilaçlamasý: Popülasyonun yüksek seyretmediði ve kiraz sezonunun yaðýþsýz geçtiði yýllarda ve bölgelerde tavsiye edilir. Aðaçlarýn güney kýsmýnda, aðacýn büyüklüðüne göre 1-3 dalýn yapraklarý iyice ilaçlanýr. Ýlaçlamada iri zerrecikler halinde püskürtme yapan kalýn memeye (2-3 mm) sahip, düþük basýnçlý sýrt pülverizatörü kullanýlýr.

·        Kaplama ilaçlama: Bahçede meyve tutan kiraz aðaçlarýnýn tamamý ilaçlanýr. Ýlaçlama tuzaklarda ilk ergin sinek görüldükten sonra en geç 1 hafta içinde ve erkenci çeþitte meyvelere ben düþtüðü zaman yapýlýr.

KAYNAK: Hasad Yayýncýlýk / Meyvecilik – Kiraz Sineði / Zir. Müh. Aziz Özkan / Nisan 2008 Sayý 275