Hasat üretim masraflarý içerisinde %50-60’lýk bir pay ile en önemli maliyet unsuru durumundadýr. Diðer bir ifade ile hasat iþçiliði, zeytin üretiminde maliyeti etkileyen en önemli unsurlarýn baþýnda gelir. Öte yandan ürün kalitesine ve hasat biçimine göre boþ yýllarda da ürün alýmýný etkilemesi gibi nedenlerle hasat, üzerinde dikkatle durulmasý gereken bir iþlemdir. Zeytin toplama zamaný bölgelere ve iklim durumuna göre deðiþir. Hasada dip zeytinlerin toplanmasý ile baþlanýr. Kendiliðinden aðaç altýna düþen zeytinler genelde yüksek asitli yað verdiklerinden ayrý olarak toplanýr ve yaðhaneye gönderilir. Ýkinci olarak yeþil sofralýk zeytinler toplanýr.  Zeytin sofralýk veya yaðlýk olarak deðerlendirildiði için hasadý da iki ayrý periyotta yapýlmaktadýr. Yeþil zeytin hasadýnda renk sarýmsý-yeþile döndüðünde yapýlýr. Dokusu sertliðini biraz yitirmiþ, normal iriliðini almýþtýr. Zaman olarak Eylül- Ekim dir. Yeþil zeytin salamurasý için önce iri zeytinler toplanmalý, sonradan irileþen ikinci ya da üçüncü elle toplanmalýdýr. Yaðlý zeytinlerde olgunluðun baþlangýcýnda yað oraný düþük olup mevsim ilerledikçe artar, tane yumuþar ve elle sýkýnca suyu akar. Ancak toplamanýn çok geciktirilmesi durumunda özellikle yaðýþlardan sonra kendiliðinden dökülme artar, zeytin daneleri buruþur ve kuþ zararý görülür. Hasattan sonra küfelerde, çuvallarda ve yýðýn halinde uzun süre bekletilen zeytinlerde kýzýþma görülmekte, yað asidi yükselerek kalitesi düþer. Bu nedenle bekletilecek zeytinler temiz bir yere 5–10 cm. kalýnlýðýnda yayýlmalý ve ara sýra karýþtýrýlarak havalandýrýlmalýdýr.

Zeytinler siyah olarak hasat edilecekse çeþide has rengin alýnmasý beklenir. Fazla gecikme danede yumuþamaya neden olur. Hasad Kasým-Aralýk ta yapýlýr.

,

Mevsim durumuna göre yaðýþ, fýrtýna, soðuk ve don zararý söz konusu ise ayrýca zeytin sineði zararý söz konusu ise erken hasad edilebilir. Meyvemsi bir tad isteniyor ise yine erken hasat söz konusudur.

Hasat yöntemleri; elle sýyýrma, silkme, sarsma, çýrpma, sýrýkla indirme þeklindedir. Ülkemizde yaðlýk zeytin aðaçlarý çoðunlukla yüksek boylu olduðundan sýrýklanarak toplanmaktadýr. Oysa sýrýkla toplamanýn önemli sakýncalarý vardýr. Sýrýklama sýrasýnda sürgünler kýrýldýðýndan hasadý izleyen yýl verim çok düþük olmaktadýr. Ayný zamanda yaralý yerlerden “Zeytin Gal Hastalýðý” bulaþmakta ve bu hastalýk hýzla yayýlmaktadýr. Sýrýkla vurma sýrasýnda zeytin daneleri de zedelenmekte ve zarar görmektedir. Sýrýkla toplama zorunlu ise meyve dallarýnýn kýrýlmamasýna dikkat edilmeli ve sýrýklama içten dýþa doðru yapýlmalýdýr.

Kayýplarýn önlenmesi ve randýmanýn artýrýlmasý için mekanik hasada geçilmiþtir. Elle kullanýlan basit taraklarla randýman %20 artmýþtýr. Küçük bahçelerde ve büyük makinelerin giremeyeceði plantasyonlara düþük maliyetli basýnçlý hava ile çalýþan taraklar, sarsýcýlar ve çýrpýcýlar sokarak hasat edilebilir.

     En uygun hasat ise elle toplamadýr. Merdivenlere çýkýlarak yapýlan bu þekildeki      hasat için daha fazla iþçilik ve zaman harcanmakla birlikte ürün kalitesinin yükselmesi ve bir sonraki alýnacak ürün miktarýnýn artmasý nedeniyle bu giderler karþýlanmýþ olacaktýr. Son yýllarda geliþtirilen alçak boylu, aþaðýdan taçlandýrýlmýþ zeytinliklerde, hasat elle yapýlabildiðinden hem ürün kalitesi yükselmekte, hem de yok yýllarda ürün alýnabilmektedir.

 Sarsýcý makinelerin iþ randýmanýný artýrmak için danelerin kopmasýný kolaylaþtýrýcý kimyasal maddelerle çalýþma yapýlmaktadýr. Çeþitli yöntemlerle hasat edilen zeytinlerle birlikte yaprak ve filizlerde dökülür. Daneden bunlarýn elle ayrýlmasý zaman kaybýna neden olur, bunun için elek ve temizleyiciler kullanýlmaktadýr.

 KAYNAK: www.gencziraat.com

                   www.dazb.org.tr   (Doðu Akdeniz Zeytin Birliði)

Ziraat Teknikeri

N.Özge BÝLGÝN